2026 жылғы қаңтар — салық реформасының шамалы әсері

• Жылдық инфляция салық реформасына қарамастан желтоқсандағы 12,3%-дан 2026 жылғы қаңтарда 12,2%-ға дейін баяулады.
• Азық-түлік тауарлары қаңтар айында соңғы 12 жылдағы екінші ең жақсы нәтижені көрсетті, бұл негізінен көкөністер мен жемістер бағасының динамикасымен байланысты.
• Азық-түлік емес тауарлар инфляциясы, керісінше, қаңтар айында XXI ғасырдағы ең нашар өсім көрсеткішін тіркеді, бұл көптеген тауар топтары бойынша бағаның өсуімен түсіндіріледі.
• Ақылы қызметтер өткен жылдың және желтоқсан айының деңгейінде баға қысымын сақтап отыр.
• Қаңтарда Ресей Федерациясында, әсіресе көкөністердің бірнеше түрі бойынша, бағаның өсуі күрт жеделдеді, ал Еуроодақта инфляцияның баяулауы жалғасуда.
• Валюталық арна рубль бағамының тұрақтануы және доллардың әлсіреуі аясында жыл ішіндегі ең төменгі қысымды көрсетті.
• Біздің жаңартылған инфляция болжамымыз бойынша, 2026 жылдың соңындағы инфляция 10,1%-дан 10%-ға төмендеді, ал 2027 жылдың соңына – 9,1% деңгейінде қалды.

Салық реформасына қарамастан, жылдық инфляция қаңтарда 12,2% деңгейіне дейін баяулады.

Бұл желтоқсандағы 12,3%-дан сәл төмен, бірақ 2025 жылғы қаңтардағы 8,9%-дан едәуір жоғары. Инфляцияның баяулауындағы негізгі фактор — азық-түлік тауарлары, олардың бағасы соңғы бір жылда орта есеппен 12,9%-ға өсті. Бұл 2025 жылғы желтоқсандағы 13,5%-дан айтарлықтай төмен. Біздің пікірімізше, мұның себептері қатарында өткен жылғы көкөністер мен жемістер бойынша жоғары база, сондай-ақ сыртқы инфляциялық қысымның, соның ішінде валюта бағамының тұрақтылығы бар. Сонымен қатар, азық-түлік емес тауарлар бағасының өсуі 11,1%-дан 11,7%-ға дейін күрт жеделдеді, бұл, ең алдымен, салық реформасының әсерімен байланысты. Бұл қаңтар айы азық-түлік тауарлары үшін 2018 жылдан бергі ең жақсы ай болды. Айлық есепте бағалар орта есеппен небәрі 0,8%-ға өсті, бұл соңғы 12 жылдағы қаңтар айлары арасындағы екінші ең төмен көрсеткіш. Салыстыру үшін, 2025 және 2023 жылдары қаңтарда азық-түлік бағалары 1,4% ай/ай өскен, ал соңғы 7 жылдағы орташа көрсеткіш 1,2% ай/ай болған. Баға өсімінің баяулауындағы негізгі фактор — көкөністер мен жемістер. Қаңтарда олардың бағасы айлық есепте небәрі 0,5%-ға өсті, ал өткен жылы бұл көрсеткіш 3,6% болған. Қияр бағасының –8% ай/ай, ал алманың –3,4% ай/ай төмендегені байқалды. Сонымен қатар, ет, сондай-ақ майлар мен тоң майлар бойынша да баға өсімінің аздап баяулауы тіркелді.

Азық-түлік емес тауарлар инфляциясы жеделдеп, 2023 жылғы қыркүйектен бергі рекордтық деңгейге — 11,7% ж/ж жетті.

Бұл желтоқсандағы 11,1%-дан едәуір жоғары. Ай ішінде бұл сегменттің бағасы бірден 1,2% ай/ай өсті. Бұл кемінде XXI ғасырдағы қаңтар айларындағы ең жоғары айлық өсім болып табылады. Өткен жылы бұл көрсеткіш небәрі 0,6% ай/ай, ал 2000 жылдан бергі орташа мәні 0,3% болған. Бұл динамикаға салық реформасы ықпал еткен болуы мүмкін, оның әсері алдағы кемінде бірнеше ай бойы статистикада көрініс табады деп күтіледі. Дегенмен, реформаның бір реттік сипатын ескере отырып, оның әсері біртіндеп әлсірейді деп болжап отырмыз. Бағаның негізгі өсімі тұрмыстық тауарлар (+3,5% ай/ай) мен жеке пайдалануға арналған тауарлар (+2,2% ай/ай) есебінен болды. Бұл топта тоңазытқыштар, үтіктер, кір жуғыш машиналар, сусабындар, тіс пасталары және басқа да тауарлар ерекшеленеді. Сондай-ақ жанар-жағармай бағасы 0,9% ай/ай өсіп, желтоқсандағы 0,4%-дан жоғары көрсеткіш көрсетті. Ақылы қызметтер қаңтар айында да баға қысымын сақтап қалды. Бұл сегменттегі жылдық өсім 12% болып, желтоқсан айындағы деңгеймен бірдей болды. Қаңтардағы айлық өсім 1,1% ай/ай, бұл да 2025 жылғы қаңтар көрсеткішіне сәйкес. Жалпы алғанда, ақылы қызметтер бағасының өсуі баяулаған жоқ, керісінше 2025 жылдың қазан–желтоқсан айларымен салыстырғанда жеделдеді. Мұнда да салық реформасының әсері байқалуы мүмкін. Мектепке дейінгі білім беру, сақтандыру, тарифтік жоспарлар бойынша абоненттік төлемдер бағасының өсуі жеделдеді. Ал коммуналдық қызметтер бойынша баға өсімі, керісінше, жылыту, тұрғын үйді күтіп-ұстау және электр энергиясы шығындарының өткен жылмен салыстырғанда әлдеқайда баяу өсуі есебінен бәсеңдеді.

Сауда серіктестеріндегі инфляция баға қысымының қайта күшеюін көрсетті.

Импорт үлесімен өлшенген негізгі сауда серіктестеріндегі орташа инфляция желтоқсандағы жергілікті минимумнан кейін қайта өсті. Ресей, Қытай және Еуроодақ бойынша жиынтық көрсеткіш 2,19%-дан 2,31%-ға дейін артты. Негізгі фактор — Ресейдегі инфляцияның 5,6%-дан 6,45%-ға дейін (2 ақпандағы жағдай бойынша) күрт жеделдеуі. Жыл басынан бері ең жоғары баға өсімі бірнеше көкөніс түрлері бойынша байқалды: қияр (+43%), қызанақ (+21%), ал қалған көкөністер бойынша өсім 8–12% аралығында болды. Сонымен қатар, Ресейде инфляцияға көлік қызметтері мен демалыс бағасының өсуі де қысым көрсетті. Еуроаймақта жылдық инфляция 1,7%-ға дейін баяулауды жалғастырып, желтоқсанда ЕОБ мақсатты деңгейі — 2%-ға жеткеннен кейін төмендеді. Қытайда инфляция деректері әлі жарияланған жоқ, алайда 0,8%-дан 0,5%-ға дейін аздап баяулау күтіледі. Қаңтар айында валюталық арнаның инфляцияға әсері төмендеуді жалғастырып, жылдық минимумға жетті. Импорт үлесімен өлшенген төрт негізгі валютаның (USD, EUR, RUB, CNY) теңгеге қатысты орташа жылдық қымбаттауы 8,7% ж/ж болды. Бұл 2025 жылғы желтоқсандағы 10,2%-дан төмен. Ай ішінде теңге валюталық себетке қатысты 0,3% ай/ай нығайды. Жылдық әлсіреудің негізгі бөлігін рубль қалыптастырып отыр: қаңтардағы орташа бағамы жылдық есепте 26%-ға қымбаттады. Қаңтарда рубльдің валюталық себеттегі үлесі 87%-ға дейін өсті, бұл теңгеге қатысты доллар бағамының 3,2% ж/ж төмендеуі аясында орын алды.

БҰҰ ФАО-ның азық-түлік бағалары индексі қаңтар айында төмендеуді жалғастырды.

Қаңтарда әлемдік азық-түлік бағалары орта есеппен 0,6% ж/ж арзандады. Желтоқсанмен салыстырғанда ФАО индексі 0,4% ай/ай төмендеді, бұл негізінен сүт өнімдері (–5% ай/ай) мен қант (–1% ай/ай) бағасының төмендеуімен байланысты. Сонымен қатар, майлар мен тоң майлар бағасы 2,1% ай/ай өсті. Жылдық есепте ең қатты арзандау қант (–19%) пен сүт өнімдері (–15%) бойынша байқалды. Астық бағасы да 3,9% ж/ж төмендеді. Ал әлемдік ет бағасы қаңтарда 6,1% ж/ж өсті.

Біздің 2026 жылдың соңына арналған инфляция бойынша жаңартылған болжамымыз 10% деңгейінде.

Азық-түлік тауарлары бойынша күтпеген төмен баға өсімі болжамның төмендеуіне ықпал етті. Дегенмен, Ресейдегі көкөністер бағасының өсуі 2025 жылдың басындағыдай Қазақстандағы бағаға қысым көрсетуі мүмкін. Алайда бұл жолы басты айырмашылық — рубль бағамының тұрақтылығы, ол ақпанның алғашқы күндерінен бастап әлсірей бастады. Сонымен қатар, әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарлары бойынша апталық баға өсімінің әрі қарай баяулауы байқалады. Ал инфляцияның одан әрі төмендеуі үшін негізгі мәселе — азық-түлік емес тауарлар мен ақылы қызметтер бағасының болашақ динамикасы болып қала береді. Біз болжамды қаңтардағы нақты деректерді ескере отырып түзеттік, алайда салық реформасының қалдық әсерін және баға өсімін мұздатуды алып тастау жоспарларын мұқият қадағалайтын боламыз.