Адамдар көбі Toyota, Tesla, Mercedes-Benz, BMW, BYD немесе Geely компанияларын автомобиль өндірушілері ретінде біледі. Бірақ тағы бір қызықты жайт бар. Бұл компаниялардың барлығы дерлік қор нарығында ұсынылған. Бұл дегеніміз, адам өзінің сүйікті брендінің автомобиліне иелік етіп қана қоймай, оның акцияларын сатып алу арқылы компанияның өзіне де ортақ иелік ете алады.
Freedom сарапшылары сатып алушылардың таңдауы қалай өзгеретінін және бүгінгі таңда автомобиль нарығында не болып жатқанын зерттеді. Басты қорытынды күтпеген жерден қарапайым болып шықты: электромобильдердің танымалдылығы қарқынды өсіп жатқанына қарамастан, іштен жану қозғалтқышы бар автомобильдер әлі тарих қойнауына кетуге асығар емес. Бүгінгі таңда нарық бір уақытта екі түрлі шындықта өмір сүріп жатыр: бір сатып алушылар үйреншікті технологияларды таңдаса, басқалары электрлі көлікке көшуде. Миллиондаған адамдардың дәл осы таңдауы автомобиль индустриясының қай бағытқа қарай жылжитынын және жақын жылдары қай компаниялардың өсетінін анықтайды.
Көлікті сіз сатып аласыз - ал ондаған компания табыс табады
Автомобиль сатып алу тек авто өндірушіге ғана қатысты сияқты көрінеді. Іс жүзінде бәрі әлдеқайда қызығырақ.
Қазіргі заманғы автомобиль - бұл бүкіл әлем бойынша жүздеген компаниялардың жұмысының нәтижесі. Аккумулятор, микрочип, электроника, шина, бағдарламалық жасақтама, навигациялық жүйелер, камералар, қадағалар, зарядтау станцияларын өндірушілер - олардың барлығы бір өнімнің бөлшегіне айналады.
Сондықтан бүгінгі таңда автомобиль саласы - бұл жай ғана машина шығару емес. Бұл өнеркәсіпті, IT-ді, энергетиканы, телекоммуникация мен қаржылық сервистерді біріктіретін үлкен экожүйе. Дәл осы себепті аналитиктер қанша автомобиль сатылғанын ғана емес, сонымен бірге сатып алушылардың нақты қандай автомобильдерді таңдайтынын да жіті бақылап отырады.
Қазақстандықтар не таңдайды
Егер еліміздің жолдарына көз жүгіртсек, жауап айқын көрінеді - іштен жану қозғалтқышы бар автомобильдер әлі де айтарлықтай көп. Және бұл таңғаларлық жағдай емес. Олар үшін әлдеқашан дамыған инфрақұрылым жасалған, қызмет көрсету үдерісі үйреншікті, ал модельдердің таңдауы өте ауқымды. Сонымен қатар, электромобильдерге арналған зарядтау станцияларының желісі де кеңеюін жалғастыруда.
Дегенмен электромобильдер қазірдің өзінде таңсық болудан қалды.
Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес Қазақстанда олардың паркі жоғары қарқынмен өсіп келеді. Қазіргі уақытта олардың елдің жалпы автопаркіндегі үлесі аз болғанымен, электрлі көлікке деген қызығушылық артып келеді. Электромобильдердің ең көп саны Алматы, Астана қалаларында және Алматы облысында тіркелген - бұл өңірлерде зарядтау инфрақұрылымы белсендірек дамып жатыр және заманауи автомобильдерге деген сұраныс жоғары.
Көрсеткіштердің инфографикасы компаниялардың аналитикалық деректері негізінде ЖИ көмегімен жасалған.
Ал енді қарапайым сценарийді елестетіп көрейік: егер сіз Tesla-ның өсімін жай ғана бақылап қоймай, 2020 жылдан бастап жыл сайын оның акцияларына $500-дан салып отырсаңыз, онда жеті жыл ішінде $3 500 инвестициялаған болар едіңіз. 2026 жылдың 7 тамызына қарай мұндай портфельдің құны шамамен $9 783 құрайтын еді – яғни салынған сома шамамен 2,8 есе өсер еді. Әрине, өткен кезеңнің нәтижесі болашақ табыстылыққа кепілдік бермейді, бірақ мұндай есеп айырысу жүйелі инвестициялардың ұзақ мерзімде түпкілікті нәтижені қалай өзгерте алатынын айқын көрсетеді.
Сонымен қатар, дәстүрлі автомобиль өндірушілері нарықтың маңызды ойыншылары болып қала беруде. Олардың көбі іштен жану қозғалтқышы бар автомобильдерді шығаруды және электрлі модельдерді дамытуды сәтті ұштастырып отыр.
Сондықтан бүгінгі таңда мәселе «кім жеңеді – бензин бе, әлде электр ме?» дегенде емес. Қай компаниялар сатып алушылардың жаңа сұраныстарына тезірек бейімделе алатынын түсіну әлдеқайда маңызды. Кәсіби инвесторлар да ең алдымен дәл осыған назар аударады.
Автомобиль цифрлық сервиске айналуда
Бүгінгі таңда көлік сатып алумен қатар, иелері сақтандыруды ресімдейді, мобильді қосымшалар арқылы сервис залына жазылады, тұрақты төлейді, жол-көлік оқиғасы кезінде көмек алады және көптеген мәселелерді қашықтан шешеді.
Қызметтердің көбірек бөлігі бірыңғай цифрлық кеңістікке біріктірілуде. Мысалы, сақтандыру полисін онлайн ресімдеуге, апаттық комиссарды шақыруға, маусымдық шиналарды сатып алуға, шина жөндеуге жазылуға немесе кеңсеге бармай-ақ автокөлік жүргізушілеріне арналған басқа да сервистерді пайдалануға болады. Мұндай шешімдерді бүгінде көптеген қаржылық және технологиялық компаниялар, соның ішінде Freedom, дамытып келеді. Дәл солай болғандықтан, бүгінде автомобиль саласындағы бәсекелестік тек автомобильдің өзінің сапасы үшін ғана емес, сонымен қатар жүргізуші күнделікті пайдаланатын сервистердің ыңғайлылығы үшін де жүріп жатыр.
Бүгінгі таңда бұл әрқайсымыздың күнделікті таңдауымыз әлемдік экономиканың ең ірі салаларының бірінің дамуына біртіндеп қалай әсер ететіні туралы. Бәлкім, болашақта автокомпаниялардың акцияларына иелік ету көпшілік үшін автокөлік сатып алып, сақтандыру полисін рәсімдеу сияқты қалыпты әдетке айналар.