Нарықтың жазғы күнтізбесі: неліктен шілде айы акция үшін көбіне күшті ай

Авторы: Тұрал Әлиев, Freedom Finance Global талдаушысы

Уолл-стритте жаз мезгілі - әдетте тыныштық маусым: трейдерлер демалысқа шығып, мәміле көлемі азайып, жаңалықтар аясы сирейді. Дегенмен, статистика анағұрлым қызықты бейнені көрсетеді. Шілде айы ондаған жыл бойы америкалық акциялар үшін ең күшті айлардың бірі болып қалуда. Bank of America 1928 жылдан бергі деректерді пайдалана отырып жүргізген есептеулерге сәйкес, шілденің алғашқы он сауда сессиясы күнтізбедегі тиімді он күндік кезең болды: S&P 500 орташа нәтижесі шамамен +1,5%-ды, медианалық шамамен +1,9%-ды құрап, ал оң нәтижелердің үлесі 69%-ға жетті.

Ары қарай маусымдық бейін өзгереді. 1950 жылдан бергі тамыз айының орташа кірістілігі нөлге жақын, ал қыркүйек айы ең нашар ай болып қала береді: шамамен - 0,7%, бұл ретте оң кірістілік орын алған оқиғалардың жартысынан азында болған. Маусымдылық дайын сауда белгісін бермейді, алайда тұрақты үрдістің құбылмалылықтың жоғарылауына және пайданың тұрақтануына тап болатынын  түсінуге көмектеседі.

Шілдені жаздың соңымен салыстырғанда

Соңғы екі онжылдықта шілде айы S&P 500 индексімен және Nasdaq 100 бойынша  орын алған оқиғалардың 80-85%-ында өсіммен жабылып, 2,5%-дан астам орташа өсімді көрсетті. Технологиялық индекс есептілік маусымының басынан бастап қосымша қолдау алуы мүмкін, себебі ең ірі компаниялардың нәтижелері капиталдандырылған-өлшенген индекстерге ерекше күшті әсер етеді. Шағын компаниялар да шілдеде жиі өседі, бірақ олардың көрсеткіштері соншалықты тұрақты емес: Russell 2000 қаржыландыру құнымен өтімділікке көбірек тәуелді.

Тамыз айында нарық кездейсоқтыққа сезімтал бола бастайды. Аз көлем міндетті түрде төмендеуге әкелмейді, бірақ тең өтінімдер ағыны бағаларды екі бағытта да күштірек қозғай алады. VIX тамыздан қазанға дейін жиірек көтеріледі. S&P 500 1950 жылдан бері 10%-дан тереңіреу тоғыз айлық төмендеуінің алтауы тамыз бен қараша аралығына келді. Бұл күнтізбе дағдарыс тудырады дегенді білдірмейді: 1998 жылы Ресей дефолтының, 2011 жылы АҚШ рейтингінің төмендеуінің, 2015 жылы юаньның девальвациясының және 2024 жылы иеннің кэрри-трейд операциялары тоқтауының  өзіндік себептері болды. Төмендетілген жазғы өтімділік реакцияны тек күшейте алған болар еді.

Қыркүйек айы статистикалық тұрғыдан одан да күрделі. 2000 жылдан бастап оның орташа нәтижесі шамамен -1,4%-ды құрап, ал 2020 жылдан 2023 жылға дейін индекс -3,9%-дан 9,3%-ға дейін төрт қыркүйек қатарынан төмендеумен болды. Бірақ маусымдылық күшті үрдістен оңай жеңілмек: 2025 жылдың қыркүйегінде S&P Dow Jones деректері бойынша S&P 500 баға индексі 3,53%-ға өсті.

Маусымдылықтың жалпы болуы неліктен

Күнтізбелік әсер айдың ерекше қасиеттерінен емес, қайталанатын ағыннан туындайды. Жылдың екінші жартысының басында институционалдық инвесторлар маусым айындағы қайта теңгерімнен кейін активтерді бөлуді қайта қарастырады. Бұл ағынның бағыты алдын ала белгісіз, бірақ маусымның бейтарап дерлік соңғы он сессиясынан шілденің күшті алғашқы он сессиясына тарихи ауысу жартыжылдық шекараның нарық үшін маңызды екенін көрсетеді.

Екінші тетік - акцияларды кері сатып алу. Компаниялардың көбі есептілікті жарияламас   бұрын меншікті акцияларымен операцияларды шектейді, ал нәтижелерді ашып көрсетуден кейін сатып алу бағдарламасын орындау мүмкіндігін алады. Бұл шектеулердің мерзімі мен нақты сатып алу көлемі әртүрлі болғанымен, корпоративтік сұраныстың бір бөлігін қайтаруға қабілетті.

Үшінші фактор - есептілік. Шілде айының ортасында инвесторлар ІІ тоқсанның нәтижелерін ғана емес, сондай-ақ менеджменттің жылдың қалған бөлігіне арналған болжамдарын да алады. Компаниялар тарихи тұрғыдан, келісілген кіріс болжамдарына жетпеуден гөрі, көбіне асып түсіп жатты. Дегенмен, бұл қашанда төмендетілген деңгейдің салдары емес: 2026 жылғы ІІ тоқсанындағы маусым  алдында FactSet аналитиктері, керісінше, S&P 500 кірісін бағалауды бірлесіп көтерді.

Соңында, жүйелі стратегиялар қозғалысты күшейте алады. Стратегияның нысаналы деңгейімен  оның іске асырылған құбылмалылығы төмендеген кезде акцияларға салымдар арттырылады; құбылмалылық күрт өскен кезде, тәуекел азайтылады. Сондықтан, шілде айындағы тыныштық одан әрі өсуді қолдай алады, ал тамыздың талықсытпасы төмендеуді жеделдете алады. Тетік трендті күшейтеді, бірақ оның бағытын анықтамайды.

Режим күнтізбені қалай өзгертеді

Макроэкономикалық ая маусымдылыққа қарағанда анағұрлым маңызды. 2022 жылы шілдедегі ралли тамыз және қыркүйек айларында ФРЖ-ның Джексон Хоулдағы қатаң белгісінен кейін толығымен жойылды. Жоғары инфляция және саясаттың қатаңдауы жағдайында нарық кірістілік пен дисконт мөлшерлемелеріне ерекше сезімтал. Рецессия кезінде күнтізбе кіріс серпіеі  мен кредит циклінің тасасында қалады. Күшті доллар мен кірістіліктің өсуі әдетте шағын компаниялар мен дамушы нарықтар үшін қиынырақ болады, ал кірістіліктің төмендеуі қаржылық жағдайларды жеңілдетеді.

2026 жаздың жазы аралас болып көрінеді. 14 шілдедегі жағдай бойынша нарық есептілік маусымына кіріс бойынша жоғары болжалмен, бірақ инфляция мен мөлшерлемелер айналасындағы белгісіздіктің сақталуымен кіріп отыр. ФРЖ маусым айындағы болжамдары болашақ саясатқа қатысты кең ауқымды көзқарастарды көрсетті. Сондықтан, басты  сұрақ нарық шілде айының орташа көрсеткішін қайталайтын-қайталамайтындығында емес, компаниялардың болжамдары инвесторлардың болжамын растай ма және табыстылық, доллар және нарық үлесі жаңа деректерге қалай әсер ететіндігінде болып отыр.

Жекелеген тәуекел - аралық сайлау. Мұндай жылдары S&P 500 президенттік циклдің ең терең орташа жылдық төмендеуін - шамамен 17%-ды  бастан кешірген, әлсіздік көбіне тамыз-қазан айларында шоғырланған болатын. Сайлаудан кейін белгісіздік әдетте төмендеп, келесі 12 ай тарихи тұрғыдан күшті болатын. Дегенмен, іріктеме көп емес, сондықтан бұл паттернді  табыстылықтың уәдесі емес, саяси құбылмалылықтың картасы ретінде қабылдау пайдалырақ. Денсаулық сақтау, энергетика, қаржы, қорғаныс өнеркәсібі, инфрақұрылым және технология барынша сезімтал салалар.

Инвестордың практикалық күнтізбесі

Шілде айында менеджменттің болжамдары мен өсу ауқымы ең маңыздысы болып табылады: егер индекс акциялардың көпшілігімен бірге көтерілсе, қозғалыс  бірнеше мега-корпорациялардың раллиіне қарағанда тұрақтырақ болады. Тамыз айында назар инфляция және жұмыспен қамту бойынша деректерге, Джексон Хоулға, VIX  және оның фьючерстік қисығына аударылады. Қысқа мерзімді келісімшарттар алыстауларына  қарағанда қымбатырақ болған кезде қисықтың бэквордацияға ауысуы қысқа мерзімді күйзелісті көрсетеді. Қыркүйек айында ФРЖ отырысына тоқсан сайынғы қайта теңгерім  және кейбір компаниялар үшін қайта сатып алулға шектеулер қосылады.

Маусымдық сілкуді белгілердің жиынтығы бойынша күрделі түзетуден ажыратқан дұрыс. Кредиттік спрэдтердің кеңеюі, нарық кеңдігінің нашарлауы, бағам құбылмалылығының өсуі және долларлық қаржыландырудағы шиеленіс индекстің төмендеуінен гөрі қауіптірек. Егер стресс жергілікті болып қалса және кіріс пен несие нарығы тұрақты болса, күнтізбелік әлсіздік міндетті түрде жаңа төмендеу үрдісіне айналмайды.

Маусымдылық шілдедегі сатып алуға немесе қыркүйекте сатуға себеп емес. Бұл кірістілікті, мөлшерлемелерді, өтімділікті және тұрғыландыруды талдауға түзету енгізу. Оның құндылығы келесі қадамды болжауда емес, нарықтың кездейсоқтықтарға қашан ерекше сезімтал болатынын түсінуде жатыр.

Деректер көздері: Bank of America Global Research (S. Suttmeier), FactSet, Bloomberg, S&P Dow Jones Indices, LSEG, Cboe, FRED.