Корпоративтік іс-әрекеттер - бұл бағалы қағаздарға, оларды иелену шарттарына және сауда-саттық мәртебесіне әсер етуі мүмкін эмитент компанияның ресми оқиғалары мен шешімдері. Олар көбінесе акционерлердің жиналыстарында немесе заңнамада және биржа ережелерінде көзделген міндетті рәсімдер шеңберінде қабылданады.
Төменде инвестор тап болуы мүмкін корпоративтік іс-қимылдардың негізгі түрлері келтірілген.
1. SOFF - компанияны бөлу (Spin-off)
(корпоративтік әрекет: қайта ұйымдастыру - компанияны бөлу)
Компанияны бөлу - бұл бизнесті қайта ұйымдастыру, бұл ретте бас компаниядан жаңа дербес компания құрылады. Акционерлер жаңа компанияның акцияларын өз үлесіне пропорционалды түрде алады.
Бұл инвестор тарапынан әрекет етуді талап етпейді - бөлу автоматты түрде жүргізіледі.
Инвестордың қоржынында тағы бір бағалы қағаз пайда болуы мүмкін, өйткені оны бөлу ережелері акционерлердің жиналысында бекітіледі, ал жаңа компания жеке тикермен және жеке ISIN сауда жасай бастайды.
2. CHAN - бағалы қағаз бойынша елеулі өзгерістер
(корпоративтік әрекет: бағалы қағаз параметрлерінің өзгеруі)
Бұл корпоративтік әрекет бағалы қағаздың немесе эмитент туралы деректердің параметрлеріндегі өзгерістерді: атауын және тіркеу мәліметтерін ауыстыруды, бағалы қағаздарды шығару шарттарын түзетуді, сондай-ақ ISIN кодын ауыстыруды көрсетеді.
Бағалы қағаздың нарықтық құны әдетте өзгермейді, бірақ оның сәйкестендіру параметрлері жаңартылады. Барлық өзгерістер брокерлік есептерде көрсетіледі. Инвестордан қосымша әрекет талап етілмейді.
3. MRGR - компаниялардың бірігуі немесе қосылуы
(корпоративтік әрекет: қайта ұйымдастыру - біріктіру/қосылу)
Қосылу немесе қосылу кезінде екі және одан да көп компаниялардың активтері біріктіріледі. Акциялар автоматты түрде айырбасталуы, ерікті негізде айырбасталуы (егер таңдау көзделсе) немесе ішінара ақшалай төлемдермен өтелуі мүмкін.
Айырбастау шарттарын акционерлердiң жалпы жиналысы бекiтедi. Мәміле аяқталғаннан кейін бұрынғы компанияның акциялары өтелуі мүмкін, ал инвестор орнына жаңа акциялар немесе ақшалай өтемақы алады.
4. CONV - бағалы қағаздарды айырбастау
(корпоративтік әрекет: бағалы қағаздарды айырбастау)
Айырбастау - бұл бір бағалы қағаздарды басқаларға айырбастау. Көбінесе:
- айырбасталатын облигациялар → жай акциялар;
- эмитенттің депозитарлық қолхаттары → акциялары.
Айырбастау ерікті болуы мүмкін. Эмитент алмасу шарттарын алдын ала ашады, ал түпкілікті шешім шығару шарттарымен айқындалады және жиналыста бекітіледі.
5. ACTV - бағалы қағаздарды бұғаттан шығару
(корпоративтік әрекет айналысқа шектеулерді алып тастау)
Бұғаттан шығару - бұл бұрын айналымда шектелген бағалы қағаздарға билік ету мүмкіндігін қалпына келтіру. Шектеулер корпоративтік әрекеттерге, сот шешімдеріне немесе техникалық немесе реттеушілік себептерге байланысты туындауы мүмкін.
Бұғаттау алынып тасталғаннан кейін қағаздар қайтадан сауда үшін қолжетімді болады. Инвестор тарапынан қосымша әрекеттер талап етілмейді.
6. SUSP - сауда-саттықты тоқтата тұру
(корпоративтік әрекет: сауда-саттықты тоқтата тұру)
Бағалы қағаз бойынша сауда-саттық биржада уақытша тоқтатылады.
Себептері келесідей болуы мүмкін:
- корпоративтік ic-әрекеттер (қайта ұйымдастыру, біріктіру, дивидендтер төлеу);
- реттеушілердің шешімдері (ҚР ҚНРДА, AFSA);
- техникалық іркілістер немесе сот бұғаттаулары;
- эмитент тарапынан бұзушылықтар.
Тоқтата тұру кезеңінде сатып алу және сату мүмкін емес. Себептері жойылғаннан кейін сауда-саттық қайта басталуы мүмкін.
7. DLST - листингтен шығару
(корпоративтік әрекет: делистинг)
Делистинг - биржаның ресми тізімінен бағалы қағазды алып тастау. Ол:
- ерікті - эмитенттің бастамасы бойынша;
- мәжбүрлеп - биржаның немесе реттеушінің шешімі бойынша болуы мүмкін.
Делистингтен кейін:
- қағаз биржадан (OTC) тыс айналыста болуы мүмкін;
- инвестор иелену құқығын сақтайды;
- эмитент ұстаушыларға ақпаратты ашуға міндетті.
8. BRUP - банкроттық
(корпоративтік әрекет: эмитенттің банкроттығы)
Банкроттық эмитент өзінің қаржылық міндеттемелерін орындай алмайды дегенді білдіреді.
Бағалы қағаздар бойынша сауда-саттық уақытша тоқтатыла тұруы немесе тоқтатылуы мүмкін. Таратылған жағдайда кейінгі төлемдер болуы мүмкін, ал түпкілікті шешімдер сотқа және банкроттық рәсіміне байланысты болады.
9. LIQU - тарату кезіндегі төлемдер
(корпоративтік әрекет: тарату - төлемдер)
Компания таратылған кезде инвесторлар ақша қаражатын немесе бағалы қағаздарды ала алады. Төлемдер кредиторлармен есеп айырысқаннан кейін жүргізіледі және тарату шарттарына байланысты болады.
10. DFLT - облигациялар бойынша дефолт
(корпоративтік әрекет: эмитенттің дефолты)
Дефолт - бұл эмитенттің облигациялар бойынша міндеттемелерін орындамауы (пайыздар немесе номинал).
Ол қарызды қайта құрылымдауға алып келуі, бағалы қағаздың құны мен өтімділігіне әсер етуі мүмкін. Нақты шарттар облигациялық келісіммен айқындалады.
11. INFO - ақпараттық оқиғалар
(корпоративтік әрекет: ақпараттық хабарлама)
Инвестор тарапынан іс-қимылды талап етпейтін, бірақ қаржылық есептілік, басшылықтағы өзгерістер, заңдық хабарламалар және алдағы корпоративтік іс-қимылдардың анонстары сияқты маңызды ақпаратты қамтитын оқиғалар бар.
12. REDO - деноминация
(корпоративтік әрекет: номиналдың өзгеруі)
Бағалы қағаздардың немесе номинал валютасының номиналдық құнының өзгеруі.
Мысалы, номиналды бір валютадан екінші валютаға аудару.
13. WRTH - құнсызданған бағалы қағаздарды есептен шығару
(корпоративтік әрекет: бағалы қағаздарды есептен шығару)
Бағалы қағаздарды есептен шығару, егер олар үмітсіз деп танылса, листингтен шығарылса, эмитенттің банкроттығына байланысты болса немесе нарықтық өтімділігінен айырылса қолданылады.
Маңызды!
Осы бөлімде келтірілген «Freedom Finance PLC» жария компаниясы (бұдан әрі - Компания) ұсынған мысалдар гипотетикалық болып табылады, иллюстрациялық мақсаттарда ғана келтірілген және тиісті ережелерді жалпы түсіндіруге арналған. Көрсетілген мысалдар нақты мән-жайларға қолдануға арналмаған, Клиенттің жеке ерекшеліктері мен шарттарын ескермейді және қандай да бір инвестициялық немесе өзге де шешімдерді қабылдау үшін негіз ретінде қарастырылмайды.
Компания көрсетілген мәліметтердің дәлдігі, толықтығы және түсіндірілуі үшін, сондай-ақ Клиенттің оларды пайдалануға байланысты ықтимал шығындары үшін жауапты болмайды. Компания сондай-ақ осы ақпарат негізінде Клиент қабылдаған инвестициялық шешімдердің кез келген салдары үшін жауапты болмайды.
Тәуекелдер туралы толығырақ ақпаратты Компанияның ресми сайтында орналастырылған Брокерлік қызметтер көрсету регламентіне 4-қосымшадан алуға болады.