Инвестициялық шолу №332. «Бұқалар» бигтехке ауысты

Жаңа жылдық көңіл-күй Уолл-стритте әдеттегіден ертерек сезіле бастады. Себебі, Reuters агенттігінің мәліметінше, OpenAI компаниясы акцияларын биржаға шығару үшін дайындық жүргізіп жатыр. Компанияның мақсатты бағалауы – 1 триллион доллар. Ашық нарықта инвесторлардан кем дегенде 60 миллиард доллар тарту жоспарлануда. Ал орналастырудың болжамды мерзімі – 2027 жыл, бұл жағдайда IPO көлемі шамамен 100 миллиард долларға жетуі мүмкін.

Салыстыру үшін: АҚШ тарихындағы ең ірі IPO 2014 жылы Alibaba компаниясы жүзеге асырған болатын. Ол кезде компания 169 миллиард долларлық бағалаумен 21,7 миллиард доллар тартты.

Неліктен мұндай жаңалықтар жетекші банктер үшін нағыз жаңа жылдық сыйлық болып саналады? Себебі, андеррайтерлердің стандартты комиссиясы 3–5% деңгейінде болған жағдайда, 60 миллиард долларлық орналастыру оларға 1,8–3 миллиард доллар көлемінде комиссиялық табыс әкеледі. Бұл көрсеткіштер ең ірі мәмілелердің өзімен салыстырғанда ерекше, әрі қаржы корпорацияларының тек тоқсандық емес, жылдық нәтижелеріне де айтарлықтай әсер етеді.

Оған қоса, қосымша кеңес беру мандаттары, құрылымдау қызметтері және менеджментке арналған опциондық бағдарламалар ескерілсе, бұл жағдайды нағыз «компенсациялық джекпот» деп атауға болады. Бұл тек инвестициялық банктер үшін ғана емес, олардың акционерлері үшін де өте қолайлы кезең. Тіпті, бұл өмірдің мерекесі оларға арнайы дивиденд әкелуі мүмкін.

OpenAI орналастыруынан пайда табуы мүмкін банктердің қатарында — J.P. Morgan (JPM), Goldman Sachs (GS) және Morgan Stanley (MS) бар. Дегенмен, бұл мәмілені нақты қай банк жүргізетіні әзірге белгісіз.

Қаржы корпорациялары бұрын-соңды болмаған комиссиялық табысқа қол жеткізетініне қарамастан, бұл жағдай OpenAI акцияларын орналастыруға қатысқысы келетін әлеуетті инвесторларды алаңдатпауы тиіс. OpenAI — бұл жасанды интеллектке бағытталған таза экспозиция (pure play), яғни ашық нарықта баламасы жоқ компания. Microsoft (MSFT), Amazon (AMZN) немесе Alphabet (GOOGL) секілді технологиялық алпауыттар үшін жасанды интеллект тек бизнес бағыттарының бірі ғана болса, OpenAI толықтай генеративті АИ-ге шоғырланған.

Компания қаржылық деректерін ресми түрде жарияламағанымен, көптеген ақпараттық ағындар OpenAI-дың қаржылық жағдайы туралы қызықты көрініс береді. Сол деректерге сәйкес, 2022 жылы OpenAI-дың кірісі 28 миллион долларды құраса, 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында бұл көрсеткіш 4,3 миллиард долларға жеткен. Ал ағымдағы жылдың соңына қарай болжам бойынша кіріс көлемі 15–20 миллиард доллар аралығында болады деп күтілуде. Бұл үш жыл ішінде көрсеткіштің 700 еседен астам өсуін білдіреді (!). Мұндай кіріс көлемі мен өсу қарқыны нарықта бұрын-соңды болмаған. Қазіргі таңда жеке нарықтағы бағалауы шамамен 500 миллиард долларды құрайтын OpenAI компаниясы IPO кезінде 1 триллион долларлық бағалауға қол жеткізуді көздеп отыр. Бұл жағдайда компанияның нарықтық құны мен кірісі арасындағы қатынас (P/S) шамамен 40 есеге тең болады — бұл ағымдағы жылға жасалған болжамдар негізінде аса жоғары көрсеткіш емес.

Алайда, әлеуетті инвесторлар үшін белгілі бір тәуекелдер де бар. Солардың бірі — OpenAI-дың 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында тіркелген 13,5 миллиард доллар көлеміндегі шығыны.

 Алайда бұл компания кез келген ережеден тыс ерекшелік болып табылады — бұл оның бағалауынан ғана емес, кіріс динамикасынан да көрінеді. Инвесторлар алғашқы бірнеше жыл ішінде эмитенттің ашық нарықтағы қатысу кезеңінде инфрақұрылымды дамыту мен толыққанды жасанды интеллект құруға жұмсалған шығындарды ақтауға дайын болады.

OpenAI-дың құрылымдық қайта ұйымдастырылуы, Microsoft компаниясына тәуелділіктің төмендеуі (қазіргі таңда Microsoft болашақ эмитенттің 27% акциясына ие), сондай-ақ Калифорния Бас прокуратасының компанияға коммерциялық мәртебе беру туралы мақұлдауы IPO үшін мінсіз жағдай қалыптастырады. OpenAI тек адамдардың өмірін айтарлықтай өзгертіп қана қоймай, сонымен қатар оларға сирек кездесетін инвестициялық мүмкіндік ұсына алады.