Финансист №3 (39) 2025

2024 жылдың тамызында РФ өнеркәсіптік майнинг туралы заң қабылдады. Бұл оның елдегі дамуына қалай әсер етті?

Біз ірі және жеке инвесторлар тарапынан салаға деген қызығушылықтың айтарлықтай артқанын көрдік. 2024 жылдың күзінен бастап майнингке арналған жабдықтарды сату екі-үш есеге ұлғайды. Сұраныстың өсуі, әрине, жаңа заңның құқықтық белгісіздікті жоюымен, ал өнеркәсіптік майнинг тәуекелі аз қызмет түрі ретінде қабылдануымен байланысты.

Бүгінгі таңда Ресейдегі өнеркәсіптік майнингтің нақты ауқымы қандай?

Саланың қуаты 5 ГВт-тан асады. Майнинг ең көп Сібір, Қиыр Шығыс және Поволжье өңірлерінде таралған. Ірі ойыншылар арасында BitRiver, Intelion, Promminer, R7miner, сондай-ақ Stella және «Майнинг Кластер» компаниялары ерекшеленеді.

Майнерлердің атына энергетикалық тұрақтылықты бұзды деген айыптар жиі қойылады. Олар қаншалықты негізделген?

Көпшіліктің пікірі мен қауіптенуіне қарамастан, заңды негізде жұмыс істейтін компаниялардың майнингтік инфрақұрылымы энергетика үшін оң әсерін тигізеді. Біздің қызметіміз энергия жүйесіне түсетін жүктеменің бірқалыпты фонын қалыптастырады, энергия сататын компаниялардың болжамды кірісін қамтамасыз етеді. Сектор өкілдері сұранысты басқару бағдарламасына қатысады.

Қауымдастық РФ бірқатар өңірлерінде енгізілетін майнерлер үшін шектеулерге қалай қарайды?

Өңірлерде нарық конъюнктурасын есептемегенде қызметке тыйым салу қажетті нәтиже бермейді: кейбір ойыншылар көлеңкеге кетіп, заңсыз жұмыс істеуді жалғастырады. Қолданыстағы инфрақұрылымды көшіру жаңа деректерді өңдеу орталықтарын (ДӨО) салудан бір жарым, тіпті екі есе қымбатқа түседі.

Айта кету керек, майнинг ілеспе мұнай газын (ПНГ) сол жерде электр энергиясын өндіру үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Әңгіме өнеркәсіптік және тұрмыстық тұтынушылардан алыс орналасқан мұнай өндірудің қол жетпейтін аудандары туралы болып отыр. Ормандар мен батпақтар арқылы электр желілерін салу экономикалық тұрғыдан тиімсіз, сондықтан майнингтік дата-орталықтар – оқшауланған жағдайларда, оның ішінде Қиыр Солтүстікте жедел өрістетілуі мүмкін жалғыз өндіріс.

Дұрыс түсіну және реттеу кезінде өнеркәсіптік майнинг Ресейде жалпыәлемдік қарқынмен дамиды.

Майнинг туралы ең үлкен аңыз қандай?

Майнингті алыпсатарлықпен байланыстыру. Биткоин майнингі – сенімді пайда көзін құру болып табылады. Нақты алтын сияқты биткоин да шектеулі мөлшерде бар және инфляцияға ұшырамайды. Инвесторлар оны капиталды сақтау және тәуекелдерден қорғау құралы ретінде қарастырады. 

Сіздің ойыңызша, қазіргі жағдайда қандай криптовалюталар инвестиция үшін ең үлкен әлеуетке ие?

Наурызда Ресейде биткоин майнингі жалпы криптовалюта өндірудің 44,1% -ын құрады, екінші және үшінші орында лайткоин (11,9%) және догикоин (11%) тұр. Биткоин майнингі үшін барлық жүйенің жалпы капитализациясы (инфрақұрылым, бағдарламалық қамтамасыз ету, энергия, жалақы және т.б.) шамамен $7 трлн, ал биткоиннің нарықтық капитализациясы – $2,4 трлн деп бағаланады, бұл актив құнының өсу әлеуетін көрсетеді.

Он жылға дейінгі кезеңде крипто нарығы мен кен орнының болашағын қалай көресіз?

Қаржы нарығының ірі ойыншыларының Bitcoin-ETF-ке қатысуының арқасында осы қорлар өсуін жалғастырып, бұл монетаны дәстүрлі инвесторлар үшін барынша қолжетімді және сенімді активке айналдырады. Цифрлық активтерге мемлекеттік тәсілді дамыту маңызды бағыт болады. АҚШ-та тәркіленген монеталарға негізделген осы криптовалютаның ұлттық қорын қалыптастыру жаңа үрдісті – оларды стратегиялық резервтік құралдар ретінде тануды қалыптастырады.