Финансист №3 (27) 2022

Ағылшын өнертапқышы Джон Гиткот заманауи трактордың ұқсас түрлерін ойлап тапқан уақыт - 1830-жылдардан бері арнайы техника ауыл шаруашылығының жұмыстарында қолданылып келеді.

Grand View Research деректеріне сәйкес, ауыл шаруашылығы техникасы мен жабдығының жаһандық нарығы 2021 жылы $157 млрд-қа бағаланды, ал 2030 жылға қарай оның көлемі жылдық орташа өсу қарқыны 4,6%-бен $236 млрд-қа жетуі мүмкін. Солтүстік америкалық нарық $35,1 млрд-ты құрайды, оның 97%-ы АҚШ-тың техника өндірушілеріне тиесілі.

Жерге жақын

Ауыл шаруашылығының техникасы бүгінде жерлерді игеру және тұқым табанын*, себу мен отырғызу, арамшөптерді өңдеу, өскіндерді қорғау, жинау және бастыру, сондай-ақ жиналғаннан кейін топырақты өңдеу және ауыл шаруашылығы өнімін өндіру үшін қолданылады. Нарық күшті шоғырланған: FactSet бағалауынша, ондағы әлемдік бес жетекші ойыншының үлесі 76,7%-ды құрайды.

Индустриядағы ең ірі компания — Deere & Co. (DE), ол америкалық қор нарығындағы байырғы кәсіпорындардың бірі, оның негізін 1837 жылы Джон Дир қалаған. Эмитент әлемде ауыл шаруашылығының техникасын өндіруден түскен түсімнің 30%-ға жуығын және АҚШ-та 71%-ын өндіреді. Deere & Co. өнімдерінің желісі ауыл шаруашылығы жұмыстарының көптеген кезеңдерін жабады.

Deere & Co. сатылымдарының 57%-ы АҚШ пен Канадаға, 22%-ы ЕО мен ТМД-ға, 10%-ы Латын Америкасына және 11%-ы өзге өңірлерге тиесілі. Өнімдер желісі ауқымды болғандықтан негізгі нарықтарда Deere&Co. техникасына сұраныс тұрақтылығын сақтап келеді. Компанияның соңғы тоқсандық есебінде дайын өнім қорларының төмен деңгейінде өндіріске қабылданған тапсырыстар көлемі көп тіркелген. Яғни, Deere & Co. техникасына сұраныс жоғары.

АҚШ-тың ауыл шаруашылығы техникасы нарығының басқа ірі өкілі — AGCO Corporation (AGCO). Компания тракторлар, комбайндар, жем-шөптер дайындауға, топырақты өңдеуге және себу жұмыстарына, дән қоймалары мен көгалдар күтіміне арналған жабдық шығарады.

Сонымен бірге, AGCO аграрлық жұмыстардың тиімділігін жақсартатын нақты егіншілік саласындағы бірқатар АТ-шешімдер ұсынады. Эмитенттің табысы соңғы бес жылда орта есеппен жылына 8,5%-ға өсіп отыр. Компанияның АҚШ-та тіркелгеніне қарамастан, сатылымдардың негізгі бөлігі халықаралық нарыққа тиесілі. 2021 жылдың қорытындылары бойынша Солтүстік Америка өңірі түсімдердің 24%-ын қамтамасыз еткен, Оңтүстік Америкаға 12%-ы, Еуропа мен Таяу Шығысқа — 56%-ы тиесілі, тағы 9%-ын АТА мен Африка әкелді. Солтүстік Америка нарығында ауыл шаруашылығының техникасын өндірушілердің табысы көлемі жағынан ең ірі бестікке ирригациялық шешімдер ұсынатын Valmont Industries (VMI) және аспалы жабдықтар мен тазалау техникасын шығаратын Alamo Group (ALG) сияқты АҚШ-тың екі компаниясы, сондай-ақ жиналған өнімді өңдеуге арналған жабдық өндіруші канадалық Ag Growth International (AFN) кіреді.

Жаңа көкжиектер

Ірі корпорациялар инвестициялық шешімдерді әзірлеуге белсенді инвестиция салып, оларды ендіреді. Кейбіреулері ауыл шаруашылығының жабдығына арналған технологияларды жетілдіруге мамандандырылады. Осындай компаниялардың бірі - Lindsay (LNN), ол судың қажетті көлемін керек уақытта және алқаптың қатаң белгіленген бөлігіне беретін бұрылмалы жүйенің (pivot irrigation) көмегімен суару саласында шешімдер ұсынады. Суарудың мұндай жүйесі қашықтан мониторингтеу көмегімен бақыланады, бұл ауа райы туралы деректерді, топографияны, өнімділік және топырақтар карталарын, химияландыру және фертигациялау** туралы ақпаратты ескере отырып, ирригациялау іс-шараларының дәл жоспарын әзірлеуге мүмкіндік береді. Сол арқылы ауыл шаруашылығының кәсіпорындары өнімділікті ұлғайтып, ресурстарды үнемдейді.

Заманауи ауыл шаруашылығы барған сайын технологияланып келеді. Бір кездері механикаландырылған еңбекті қолдану фактісінің өзі хай-тек болып саналатын. Бүгінгі озық шешімдердің уақыт өте келе қалыпты жағдайға айналып, аграрлық өндіріс деректермен жұмысқа айналуы ықтимал.

*Өсімдіктер өсіп шыққан сәттен бастап өнім жиналғанға дейін оларға ықпал ететін топырақтың биологиялық белсенді жоғарғы қабаты

**Суарумен қатар сұйық тыңайтқыштар не пестицидтер енгізу тәсілі