Финансист №2 (42) 2026

Қор нарығында табыстылықтың кеңінен мойындалған бір ғана эталоны бар – S&P 500 индексі. Алайда инвесторлар үшін тәсіл мен бедел тұрғысынан абсолютті бенчмарк та бар, ол, әрине, Уоррен Баффет. Баффеттің басқаруындағы 60 жыл ішінде Berkshire Hathaway 60 жылдың 40-ында S&P 500-ден озып отырды, ал оның орташа жылдық табыстылығы индекс табыстылығынан шамамен екі есе жоғары болды. 1965 жылдан бері S&P 500 индексі 13 рет теріс көрсеткішпен жабылса, Berkshire көрсеткіші бенчмарктан тек екі рет қана төмендеді.

Кемінде соншалықты маңыздысы – осы алпыс жылдың 48 жылы бойы Баффет ақшаны қалай басқаратынын түсіндіріп келеді. Ұзақ мерзімділік, табыстылық және ашықтық Омаха оракулы атанған аңыз инвесторды шын мәнінде бірегей тұлға етеді. Мұны мен қаржыгердің ұлылығын тағы да атап өту үшін ғана жазып отырған жоқпын, сонымен қатар оның даналығы оны пайдаланғысы келген кез келген адам үшін қолжетімді екенін көрсету үшін айтып отырмын.

Жарты ғасырға созылған блог

1977 жылдан бастап жыл сайын Баффет Berkshire акционерлеріне ресми пресс-релиз немесе корпоративтік есеп емес, жеке хат жолдап отырды. Онда ол ортақ ақшаларымен не болып жатқанын және не себепті солай болып жатқанын түсіндірді. Шамамен 1998 жылдан бері бұл құжаттардың барлығы berkshirehathaway.com сайтында ашық қолжетімді.

Негізінде Баффеттің хаттары – тарихтағы ең көне қаржылық блог және, мүмкін, ең адалдарының бірі. Подкасттар, инвестициялық YouTube-арналар мен Telegram-таратылымдар пайда болмай тұрып-ақ, Berkshire иесі ең пайдалы контентті жасаған: өз мысалында табысты инвестициялау жолын егжей-тегжейлі түсіндірген.

Мен оның хаттарын 2007 жылы оқи бастадым, бірақ Баффеттің жолдауларынан шын мәнінде қатты әсерді алғаш рет 2009 жылдың ақпан айында алдым. Ол кезде менің инвестициялық «тәжірибем» небәрі бір жарым жыл ғана еді, бірақ мен мүлдем жүйесіз, бейберекет әрекет еттім. Мұндай тәсілмен сол уақытқа қарай ипотекалық дағдарыс аясында бірнеше мәрте маржин-коллға* ұшырап, шығындарым шот көлемінің 60%-дан асып кеткені заңды еді. Осындай жағдайда Баффеттің 2008 жылға арналған хаты мен үшін өте күшті қолдау терапиясына айналды.

*Брокердің шоттағы қаражаттың тым төмен деңгейі туралы ескертуі, бұл позициялардың мәжбүрлі түрде жабылуына әкелуі мүмкін

Жүздеген миллиард долларды басқаратын адам ешқандай пафоссыз, ақыл үйретпей-ақ кейбір маңызды сәттерде әрекет етпегенін және соның салдарынан қор елеулі шығынға ұшырағанын жазса, бұл қатты әсер қалдырады. Ал қарыз қаражаты туралы маңызды сөздер менің өзімнің қай жерде қателескенімді нақты көрсетті: «Қарыздарыңыз аз болса да және сіздің позицияларыңыз нарықтың құлдырауынан тікелей қауіпте болмаса да, қорқынышты тақырыптар мен мазасыз пікірлер сіздің ойыңызды шатастырып жіберуі мүмкін. Ал алаңдаулы сана дұрыс шешім қабылдамайды». Мен дәл солай әрекет еттім: тек мәжбүр болғандықтан ғана емес, қатты уайымдап, төмендеудің қашан аяқталатынын түсінбегендіктен де саттым.

Баффеттің хаттары мені ең ауыр кезеңдерде қолдау болды. Олар тек маған ғана емес, басқаларға да көмектесті деп ойлаймын. Бірақ мені ең қатты таңғалдырғаны –  аңыз қаржыгердің жазбаларының өзектілігі еді. Оның әрбір мәтінінен мен «осы жерде және қазір» пайдалы нәрсе таптым. Мысалы, ETF-терді ұзақ мерзімді инвестор үшін аса ыңғайлы құрал ретінде қабылдауым Баффет 2013 және 2016 жылдардағы хаттарында индекс қорлары жайлы оң пікір айтып қана қоймай, әйеліне жинақтарының 90%-ын соған салуға кеңес бергеннен кейін бірнеше есе артты.

Шамамен 20 жыл ішінде мен оның хаттарынан орасан көп терең идея алдым. Баффетті бүкіл инвестициялық қауымдастық үшін нағыз ашық кітап болды деуге болады, өйткені әркім оның тәжірибесін және практикалық шешімдерін бақылап отыра алды.

Тарих жалғасуда

2026 жылы Berkshire компаниясының CEO-сы Грег Абель болды. Оның акционерлерге арналған алғашқы хаты маған ұнады: ол «мәңгілікке» Berkshire мәдениетін сақтауға уәде берді және шынайы да парасатты шыққан. «Berkshire-дің басшылары оның қағидаттарын білдіруі тиіс, ал қағидаттар нақты адамдарға бейімделмеуі керек» деген сөздерді оқу өте маңызды болды.

Баффет жарты ғасырға жуық жүргізген инвестициялар шежіресі жалғасады. Бұл дегеніміз, сіз бен біз жыл сайын оның жаңа, өзекті беттерін оқуды жалғастыра аламыз. Сондықтан келесі ақпанды күтейік!