Финансист №2 (42) 2026

Аздап теориядан бастайық. Z буынына (зумерлерге) 1997–2012 жылдар аралығында туған адамдар жатады. АҚШ-та 2023 жылғы деректер бойынша бұл жас тобының саны шамамен 70 млн адамды құрады. Әрине, оның ең жас өкілдері биржада өз бетінше сауда жасауға әлі тым ерте. Алайда инвестициялауда алғашқы қадамдарын жасағандар төңірегінде белгілі бір стереотиптер қалыптасты. Біз бұл мақалада соларды талдадық.

Бірінші аңыз: зумерлер ақша жинамайды

Әдетте жасы үлкен нарық қатысушылары ақша жинақтаумен айналысады, ал «жастар» тапқанын жұмсауды (кейде ойланбастан) немесе тәуекелі жоғары активтерге инвестициялауды жөн көреді деп есептеледі. Ол кейде расында да солай: бастаушы инвесторлар расында да жоғары табыс әкелуі мүмкін салымдарға және биржада күн сайынғы саудаға көбірек бейім. Алайда мұнымен бәрі бірдей айналыса бермейді.

Инвесторларға арналған Motley Fool онлайн-сервисінің сауалнамасы деректеріне сүйенсек, сауалнамаға қатысқан зумерлердің 34%-ы үшін негізгі инвестициялық мақсат - болашаққа капитал жинақтау. Тағы 20%-ы нақты айқын мақсаты жоқ, бар қаражатын көбейтуді көздейді. Қалғандарының ішінде 12%-ы қаржылық қауіпсіздік жастығын қалыптастыруға ұмтылады, ал 8%-ы білім алуға, несиелерді өтеуге, оқуына немесе автокөлік сатып алуға ақша жинауды жөн көреді.

Екінші аңыз: зумерлерге дивиденд керек емес

30 жасқа дейінгі инвесторлар табысты бөлудің маңызын онша ескермейді, олар үшін негізгі табыс көзі ретінде күндізгі (интрадей) сауданы таңдағанды жөн көреді деген кең таралған түсінік бар.

Шынында да, зумерлер арасында бағалы қағаздармен күн сайын мәміле жасайтын трейдерлердің үлесі ең жоғары (The Motley Fool деректері). Сонымен қатар CFA Institute мәліметінше, бұл буын өкілдерінің 55%-ы криптовалютаға инвестиция салады, яғни «дивидендтік» акцияларға мүлде ұқсамайтын қағидаттармен жұмыс істейтін, әлдеқайда тәуекелі жоғары құралды таңдайды. 2026 жылғы жағдай бойынша зумерлердің портфельдеріндегі дивидендтік акциялардың үлесі 25%-ға дейін ғана болса, миллениалдарда бұл көрсеткіш 25%-дан 50%-ға дейінгі аралықта болды.

Бұдан шығатын қорытынды: жас инвесторлар дивидендтерді мүлде назардан тыс қалдырмайды, дегенмен олардың буынында бұл құрал ата-аналарымен салыстырғанда азырақ танымал.

Үшінші аңыз: зумерлер тек финтех саласына инвестиция жасайды

Егер қатаң пайымдаудан сәл алыстасақ, бұл тұжырым жалпы алғанда дұрыс. Алайда ол тек жас инвесторларға ғана емес. Аға буын өкілдеріне де тән. 2026 жылдың басында жүргізілген Apex Q4 Millennial 100 зерттеуінің деректері бойынша, жасанды интеллектпен (ЖИ) байланысты салаларға инвестиция салатын зумерлердің үлесі 74%-ды, ал миллениалдардыкі 70% құрады. Сонымен қатар, бес жыл бұрын «жастардың» инвестициялық портфельдерінің негізін Apple (AAPL), Alphabet (GOOG), Amazon (AMZN), Microsoft (MSFT), NVIDIA (NVDA), Netflix (NFLX), PayPal (PYPL) және басқа да ІТ-алыптардың акциялары құраған. АҚШ-та хайтек саласының ірі өкілдерінің кең танымал болуы - олардың акциялары көгілдір фишкалар, яғни барынша сенімді әрі табысты нарықтық құралдар мәртебесіне ие болуымен байланысты.

Америкалық миллениалдар, зумерлер және аға буын өкілдері ІТ саласын ең алдымен АҚШ экономикасы мен оның қор нарығының ерекшелігіне байланысты таңдайды. Бұл стратегия өзін толықтай ақтап отыр. Мысалы, жасанды интеллектке инвестиция салу бумының аясында соңғы бес жылда NVIDIA компаниясының нарықтық капитализациясы 14 есе өсіп, 2025 жылдың күзінде $5 трлн көлеміндегі тарихи ең жоғарғы деңгейге жетті.

АҚШ Еңбек статистикасы бюросының деректеріне сәйкес, зумерлердің жылдық орташа табысы шамамен 40 мың АҚШ долларын құрайды

Ұрпақтар портреті

Іс жүзінде жас америкалық инвесторлардың мінез-құлқын зерттеген зерттеулер олардың өз жасындағы аға буын өкілдерінен айтарлықтай айырмашылығы жоқ екенін көрсетеді: зумерлер тәуекелге жиірек барады және болашақты көп ойламайды. Дегенмен, жалпы алғанда, құрамында әрі құбылмалы активтер (криптовалюталар), әрі анағұрлым тұрақты құралдар (дивидендтік акциялар) бар олардың портфельдері жеткілікті түрде теңгерімді көрінеді.