Финансист №2 (34) 2024 

Адамның тыныс-тіршілігінің параметрлерін бақылайтын тағып жүретін электроника идеясы осыдан он бес жылдай бұрын нағыз жаппай өнім түрінде көрініс тапты. 2010 жылы Apple (AAPL) алтыншы буынғы Nano iPod - білекке кәдімгі сағат ретінде тағуға болатын миниатюралық сенсорлық дисплейі бар құрылғыны ұсынды. Онда иесі жүріп өткен қадамдардың санын есептеу үшін акселерометр ғана орнатылған болатын. Жаңа өнімді ол кезде әлі ақылды мәртебесі жоқ Nike+ кроссовкасымен бірге пайдалану ұсынылды.

Серпіліс бірнеше жылдан кейін, фитнес-трекерлер сәнге енген кезде болды. Олар мәліметтерді смартфонға сымсыз қосылыс арқылы жіберіп, пайдаланушының пульсі мен оның жүріп өткен қашықтығын өлшеді. Мұндай білезіктің мобильді қосымшасы жаттығудың ұзақтығын және жағылған калорияларды есептеп шығарды.

Нарықта фитнес-білезіктер пайда болғаннан кейін санаулы ай ішінде Samsung, Garmin, кейінірек Xiaomi сияқты басқа да алыптар оларды өндіруді қолға алды. Олардың жаппай өндірісін бастаған алғашқы стартап FitBit 2015 жылдың жазында NASDAQ-та $6 млрд бағалаумен IPO-ға шықты, ал сауда-саттықтың бірінші күні оның акциялары 50% -ға көтерілді. Бірнеше жылдан кейін компанияны Alphabet (GOOGL) сатып алды. Кейін фитнес-трекерлерді нарықта ақылды сағаттар ығыстыра бастады.

Үндістанның смарт сағаттар нарығы бәрінен жылдам өсіп келеді: 2023 жылы ол 50%-ға өсті

2019 жылы Apple Watch саудасы барлық швейцариялық сағатшылардың өнімдерін сату көлемінен асып түсті. Неге екені түсінікті де: жаңа заманғы құрылғылар белсенділікті бақылай алады, адамның орналасқан жерін анықтайды, тамыр соғысын, қандағы оттегінің деңгейін және жалпы физикалық белсенділікті өлшейді. 2023 жылы жаңа материалдар құнының төмендеуінің арқасында Xiaomi және Vivo кең аудиторияға бағдарланған арзан ақылды сағаттарды ұсынды.

Соңғы жылдары фитнес-білезіктер мен осыған ұқсас құрылғыларға арналған технологияларды дамыту платоға шықты. Сонымен қатар, өндірушілерді гаджеттер функцияларының бір бөлігін өшіруге мәжбүрлейтін патент иелерімен ауыртпалықтар да нарық үшін кедергі болады. Бұл ретте статистика бұл өнімді сатудың белсенді өсімін тіркемейді. Сонымен қатар, аталған нарық үшін ұзақ мерзімді әлеует жоғары болып қала беруде. Global Market insight бағалауынша, 2022 жылы ақылды сағаттардың жаһандық саудасы $33,5 млрд құрады, ал 2032 жылы $90 млрд-тан асады. Гаджеттердің үштен бірі жүгіруге арналған құрылғылардың сегментіне тиесілі, ал 40% -дан астамы АҚШ-та сатылатын болады. Мұндай электрониканың әлемдік нарығының 2030-шы жылға дейін $130 млрд көлеміне қол жеткізе отырып, шамамен 19% -ға өсуін болжайтын Vantage болжамы одан да бетер оптимизмге толы.

Қазір сегментте Apple, Samsung, Huawei, Xiaomi, Fitbit, Garmin сияқты алыптар көш бастап тұр. Бірақ фитнес-білезіктер үшін мобильді сервистер әзірлейтін стартаптар да пайда болуда.

Соңғы уақытта ақылды сағаттар мен фитнес-білезіктерге қосымша белсенділік пен физикалық жағдайды неғұрлым сенімді бақылау үшін киім мен аяқ киімге салынуы мүмкін басқа да тағылатын гаджеттер пайда болады. Shenzhen Shengye Technology сарапшылары тағылатын электроника индустриясында екпін дене белсенділігі мониторингінен денсаулық жағдайын бақылауға ауысады деп санайды. Егер қандағы қант деңгейінің инвазивті емес датчигін, ал одан әрі холестерин және басқа да көрсеткіштерді құрастыру мүмкін болса, серпіліс болады. Қазір ол бойынша ірі компаниялар (оның ішінде Apple) мен стартаптар жұмыс істеуде.

Болашақта ЖИ негізінде, бірінші кезекте денсаулық сақтау саласында экожүйелерді дамыту жеделдетіледі, олардың бір бөлігі сағат немесе білезік болады.

Бұл ретте негізгі қауіп — кибер қауіп-қатерді ұмытпау керек. Егер мұндай гаджеттер басқа медициналық құрылғылармен, мысалы, инсулин помпасымен байланыстырылатын болса, деректердің таралып кетуі және тағылатын электроникаға бақылаудың тоқтатылуы денсаулыққа және тіпті өмірге қауіпті болуы мүмкін.