Финансист №4 (40) 2025

Бүгінгі таңда телекоммуникациялық, интернет және медиа сервистер арасындағы шекаралар анық емес болып көрінеді. Байланыс тауарлар, қызметтер мен контентті сату арналарына жол ашады, ал интернет-платформалар дистрибуцияны, жарнамалық ілгерілетуді және аудиторияны ұстап тұруды бақылауда ұстайды.

Құрылымдық қайта құру

2018 жылдың қыркүйегінде Standard & Poor's және MSCI сарапшылары әлемдік инвесторлар қолданатын салаларды жіктеудің жаһандық стандартына (Global Industry Classification Standard, GICS) өзгерістер енгізді. Жаңа «Коммуникациялық сервистер» (Communication Services) секторы пайда болып, оған телеком-компаниялар, жетекші әлеуметтік медиа (Meta, META), интернет-корпорациялар (Alphabet, GOOGL) және стримингтік алпауыттар (Netflix, NFLX) біріктірілді. 2023 жылы бұл индустрияның капитализациясы 55,8%-ға өсті, 2024 жылы – 40%-ға, ал 2025 жылдың алғашқы 10 айында өсім жылдық есеппен шамамен 20%-ды құрады.

Өз кезегінде бұл сектор екі ірі топқа бөлінеді – Telecommunication Services («телекоммуникациялық сервистер») және Media & Entertainment («медиа және ойын-сауық»). Индустрияның жиынтық капитализациясындағы үлесі бойынша көшбасшылар – бұған дейін аталған Alphabet (16,5%), Meta (14,8%) және Netflix (5,9%).

*Азия-Тынық мұхиты аймағы (АТР). Дереккөз: amraandelma.com

Сервистік алым

Сектордың өсуіне жарнамалық сервистердің тиімділігінің артуы және контент тұтыну құрылымындағы өзгерістер ықпал етіп, бұл интернет-компаниялардың қаржылық көрсеткіштерін жақсартты.

Жарнамалық сервистерге ЖИ құралдарын жаппай енгізу жетекші интернет-компанияларға жарнамаға салынған инвестициялардың қайтарымын (ROAS – жарнамадан түскен табыс пен оған кеткен шығынның арақатынасын көрсететін метрика) аз қолмен баптаулар арқылы арттыруға мүмкіндік берді. Бұл жарнама берушілерді қаражатты дәл осы платформалар арқылы ілгерілетуге бағыттауға ынталандырды. Нәтижесінде – интернет-алыптардың кірісі күрт өсті. 2025 жылдың үшінші тоқсанында Alphabet компаниясының кірісі жылдық есеппен шамамен 16%-ға өсіп, $102,3 млрд-қа жетті, Meta-ның көрсеткіші 26%-ға көтеріліп, $51,24 млрд болды, оның 98%-ы жарнамаға тиесілі.

Көрермендердің әдеттері мен талғамдары да қатар өзгеруде. Nielsen маркетингтік зерттеуінің деректері бойынша 2025 жылдың мамырында АҚШ-та стримингтің үлесі алғаш рет эфирлік және кабельдік теледидардың жиынтық көрсеткіштерінен асып түсті. Сарапшылар мұны медиатұтынудың түбегейлі қайта құрылуы деп санайды. Nielsen болжамына сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша АҚШ-тағы цифрлық платформалардағы жарнаманың жалпы құны $33,35 млрд-қа (+15,8% жылдық өсім) жетеді, ал дәстүрлі теледидар бұл көрсеткіш бойынша 2028 жылға қарай артта қалады. Соңғы екі жылда Netflix және Amazon Prime стримингтік сервистерінің жазылушылар базасы бірнеше есе кеңейді. Бұл платформалардың танымалдығының артуына спорттық іс-шараларды трансляциялау жөніндегі келісімшарттар ықпал етуде. Мысалы, Amazon Prime 2025/26 маусымындағы NBA ойындарын көрсететін болады.

Соңғы шепте

Communication Services секторындағы телекоммуникациялық компаниялардың өз өсу нүктелері бар. McKinsey аудиторларының бағалауынша, индустрия цифрлық технологияларды қолдану есебінен пайданы 35%-ға арттыра алады. Мысалы, операторларды ЖИ шешімдерімен алмастыру клиенттерді қолдау шығындарын азайтуға мүмкіндік береді, ал абоненттердің қозғалысы туралы деректерді талдау арқылы ұялы байланыс мұнараларының құрылымын оңтайландыру инфрақұрылымды құру және қызмет көрсету шығындарын қысқартуға алып келеді.

Саланың негізгі өсу драйвері деп аталатын «соңғы милямен» байланысты – оператор түйінінен соңғы пайдаланушыға, яғни оның үйіне немесе кеңсесіне дейінгі желінің соңғы бөлігі. Байланыстың жылдамдығы мен сапасы көбіне осы бөлікке тәуелді. Қазіргі уақытта АҚШ-та инфрақұрылымның осы элементін жаппай қайта құру жүріп жатыр, бұл провайдерлерге үй шаруашылықтарында интернет жылдамдығын едәуір арттыруға және оларды табиғи түрде қымбат тарифтерге көшіруге мүмкіндік береді.

Қалаларда телекоммуникациялық компаниялар соңғы миляда оптикалық талшықты байланыс технологияларын (FTTH) қолданады, ал ауылдық жерлер мен қала маңында қосымша кабельсіз аса жоғары жылдамдықты кең жолақты интернетті қамтамасыз ететін FWA (Fixed Wireless Access) деп аталатын 5G шешімін пайдаланады. 2025 жылдың маусымына қарай AT&T (T) 30 млн үй шаруашылығын талшықты байланыспен қамтамасыз етті, T-Mobile (TMUS) – 9,5 млн, ал Verizon (VZ) – 7,7 млн. 2030 жылға қарай операторлар бұл көрсеткіштерді екі есеге арттыруға уәде береді.

Сала инвестордың көзімен

Қор нарығы қатысушылары үшін Communication Services секторындағы жағдай сирек кездесетін факторлар үйлесімін ұсынады.

Біріншіден, оның өсуі ұзақ мерзімді нарықтық және технологиялық трендтермен қамтамасыз етілген: жарнама интернетке және стримингтік ТВ-ға ауысуда, жылдам үй интернетіне сұраныс тұрақты түрде артып келеді, ал ЖИ жарнамадан көбірек табыс табуға және операторлардың жұмысын оңтайландыруға көмектеседі.

Екіншіден, McKinsey есебінде атап өтілгендей, телекоммуникациялық компаниялар 5G желісін салудағы шығындардың шарықтау шегінен өтті. Енді олардың қолында көбірек қаражат босайды, оны акционерлерге дивидендтер немесе акцияларды кері сатып алу арқылы қайтаруға немесе стратегиялық M&A мәмілелеріне (бірігу және жұтылу) жұмсауға болады. Бұл индустрия өкілдеріне айтарлықтай өсу әлеуетін іске асыруға көмектеседі.

Үшіншіден, салалық компаниялар өз акцияларын ұстаушыларға шағын болса да тұрақты дивиденд береді. Communication Services SPDR ETF (XLC) биржалық қоры индустрия қағаздарынан құралған және тоқсан сайын шамамен 1% жылдық кірістілікпен төлемдер жүргізеді, себебі сектордың басым бағыты – капиталды арттыру және дамуға инвестиция салу, ал акционерлерге пайданы көп бөлу емес. Сонымен қатар, Communication Services SPDR ETF-тің өзі 2025 жылдың қаңтарынан қыркүйегіне дейін 20%-дан астам өсті. Бұл көрсеткіш қорды АҚШ нарығындағы кірістілік бойынша үздік үштікке шығарды. Инвестор үшін салалық қордың жалғыз кемшілігі – оның құрамында жарнамаға тәуелді интернет-платформалардың үлесі жоғары. Іскерлік белсенділік төмендеген жағдайда жарнама нарығы айтарлықтай қысқарады, ал соның салдарынан ETF кірістілігі де төмендейді. XLC-ке балама ретінде коммуникациялық секторға арналған теңгерімді индекстер (RSPC) қарастырылуы мүмкін, олар екі-үш ірі компанияға тәуелділікті азайтып, аймақтық және ойын компаниялары мен медиахолдингтерді қамтитын «ортаңғы топтың» маңызын арттырады. Олардың акцияларының дивидендтік кірістілігі шамамен 1,5% деңгейінде.

Жан-жақты дамыту

McKinsey-дің базалық сценарийі бойынша алдағы 12–24 айда Communication Services секторының өсуі күтіледі. ЖИ есебінен цифрлық жарнама сегментіндегі көрсеткіштер екі таңбалы қарқынмен артады деп болжануда, стримингтің үлесі кеңейе береді, ал үй шаруашылықтарының көбі соңғы миляда талшықты байланысқа көшеді. McKinsey сонымен қатар сектордағы пайданы қалыпты өсім күтіп тұрғанын болжайды.

Телеком-индустрияның сервистік сегментінің белсенді дамуы «назар экономикасы» деп аталатын жаңа инфрақұрылымның қалыптасуымен байланысты. Ол кең жолақты интернетке кеңінен қол жеткізуге, үлкен аудиториямен байланысқа және тауарлар мен қызметтерді дистрибуциялауға негізделген. Адамдарға жоғары жылдамдықты интернет қажет, ал жарнама берушілер әлеуетті клиенттерге қол жеткізуге мүдделі. Осы қажеттіліктерді іске асыру саланың капитализациясының одан әрі өсуіне ықпал етеді.