Финансист №1 (29) 2023

Фотосурет: ITS баспасөз қызметі

ITS деген не?

ITS — бұл шетелдік компаниялардың акциялары сатылатын Қазақстанда орналасқан жаңа халықаралық сауда алаңы. ITS классикалық мағынадағы биржа емес, инвесторларға жаһандық қаржы нарығының мыңдаған инвестициялық өнімдеріне оңай қол жеткізуге мүмкіндік беретін көпжақты сауда-саттық платформасы, multilateral trading facility, MTF, болады. Бағалы қағаздармен сауда-саттықты ұйымдастырудың бұл түрі Еуропада кең таралған.

ITS-те Қазақстаннан, сондай-ақ ТМД елдерінен және Азиядан, атап айтқанда Түркиядан келген инвесторлар АҚШ, Еуропа және Азия компанияларының акцияларымен мәмілелер жасай алады. Бұған әлемнің жетекші алаңдары деңгейінде нарықтың өтімділігін қамтамасыз ететін 16 сағаттық сауда сессиясы мен технологиялар ықпал ететін болады.

Логотип ITS. Дереккөз: ITS баспасөз қызметі.

Құралдардың кең жиынтығы инвесторларға кез келген нарықтық жағдайда, мейлі ол тәуекелді активтерге жаһандық сұраныс болсын, немесе, керісінше, тәуекелден бас тарту және қорғаныс құралдарына сұраныс болсын, ақша табуға мүмкіндік береді. Осының бәрін ескере отырып, біздің алаң халықаралық инвесторлар үшін тартымдылық нүктесіне айналады деп санаймыз.

ITS-тің пайда болуы Қазақстанда жалпы инвестицияларға қызығушылықтың өсуіне ықпал ететін болады. Алаң жергілікті және халықаралық инвесторларды тартады, бұл өз кезегінде жергілікті қор нарығының дамуына оң әсер етеді және қазақстандық эмитенттердің қағаздарына сұранысты арттырады.

ITS-тің бәсекелестік артықшылығы неде?

ITS жаһандық қаржы нарығының мыңдаған бағалы қағаздарына қарапайым қолжетімділік береді. Біздің алаңның басқа биржалардан басты айырмашылығы — Қазақстанда жаһандық өтімділік хабын құруға мүмкіндік беретін және халықаралық бағалы қағаздар нарығына кіру нүктесі болып табылатын сауда-саттықты ұйымдастыру нысаны. Маңызды тұсы бар: ITS-те басқа биржаларда котировкасы бар қағаздар ғана саудаланады. Яғни ITS тек қайталама листингті жүзеге асыра алады, бірақ IPO жүргізбейді.

Платформа жұмысының басында онда екі мыңнан астам шетелдік бағалы қағаз, акциялар және ETF, қолжетімді болады, бұл біздің өңірдің классикалық биржаларымен салыстырғанда бірнеше есе көп. Болашақта ITS-тегі құралдар саны кеңейеді.

Сауда-саттыққа қол жеткізу құны минималды лоттардың арқасында төмен болады. ITS-те инвестор тіпті бір акциямен де мәміле жасай алады, бұл портфельдің тәуекелдерін азайтады және оны әртараптандыру құнын төмендетеді.

«Астана» халықаралық қаржы орталығы.
Фотосурет: shutterstock.com

Сауда-саттық аптасына бес күн Астана уақыты бойынша 11:00-ден келесі күнгі 03:00-ге дейін өтеді. Мұндай ұзақ сессия Азия, Еуропа және Америка биржаларының жұмыс уақытын қамтиды, инвесторларға тәуекелдерді тиімді басқаруға, бүкіл әлемдегі корпоративтік және экономикалық жаңалықтарға жауап беруге және инвестициялық портфельдерін жедел түзетуге мүмкіндік береді. Сауда сессиясының ұзақтығы арқасында таңертеңгі және күндізгі уақытта ITS көптеген шетелдік қағаздар бойынша баға белгілеу мен өтімділіктің ірі жаһандық орталығы болады.

Сонымен, ITS жүрегі — біздің алаңды халықаралық деңгейге шығаратын және бизнес-модельдің негізінде жатқан технологиялар. Smart Order Routing технологиясы және Best Execution қағидаты инвесторларға жаһандық нарықтағы ең жақсы бағалармен мәміле жасауға мүмкіндік береді. Инвестор бағалы қағазды сатып алуға немесе сатуға өтінім жібергенде, сауда жүйесі ITS пен басқа халықаралық алаңдардағы бағаларды салыстырады және өтінімді инвестор үшін ең тиімді бағамен әрі қажетті көлемде орындайды.

Айта кеткім келеді, біз Қазақстандағы биржалармен бәсекелеспейміз, керісінше олардың сервистерін толықтырып, қазақстандық және шетелдік бағалы қағаздар үшін өтімділік пулын кеңейтеміз, бұл елдегі бүкіл нарықтың дамуына ықпал етеді.

ITS-те қандай бағалы қағаздар ұсынылады?

Бұл S&P 500, Dow Jones Industrial Average, Nasdaq Composite және DAX 30 сияқты жетекші қор индекстеріне кіретін Apple, Disney, Tesla, Uber және басқа да көптеген компаниялардың акциялары.

Алаң қашан жұмыс істей бастайды?

ITS «Астана» халықаралық қаржы орталығында, АХҚО, тіркеуден өтті және біз ITS-тегі сауда-саттық барлық қажетті реттеуші рұқсаттарды алғаннан кейін басталады деп есептейміз.

Жеке инвестор ITS-ке қалай қол жеткізе алады?

Жеке инвестор ITS-те делдалдар — брокерлер немесе банктер арқылы, яғни АХҚО-да аккредитациядан өткен бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары арқылы сауда жасай алады.

Өз индекстеріңізді есептеуді іске қосуды жоспарлап отырсыздар ма?

Иә, біз өз қор индекстеріміздің жеке желісін құруды жоспарлап отырмыз. Атап айтқанда, құрамына қазақстандық және халықаралық компаниялардың акциялары кіретін бенчмаркты есептейтін боламыз. Алғашқы индексімізді сауда-саттық басталғаннан кейін жарты жылдың ішінде іске қосуды жоспарлап отырмыз.

Алаңда Еуропада бастапқы листингі бар қағаздар саудалана ма? Мысалы, Adidas немесе Infineon Technologies?

Бірінші кезеңде ITS-те АҚШ-та листингі бар еуропалық компаниялардың акциялары мен депозитарлық қолхаттары қолжетімді болады, мысалы Ferrari және Manchester United. Біз әртүрлі юрисдикцияларды қарастырып, олардың қағаздарын листингке шығару мүмкіндіктерін пысықтап жатырмыз.

Фотосурет: shutterstock.com