Финансист №1 (29) 2023

Әзірбайжан — дамымаған, бірақ перспективалы энергетикалық емес салалары бар салыстырмалы түрде тұрақты шикізат экономикасының мысалы. Осындай секторлардың бірі — қарқынды өсуге барлық мүмкіндігі бар қор нарығы.

Әрі қарай біз инвесторларға бұл ел туралы нені білу маңызды екенін айтып, ең қызықты жергілікті активтерді талдаймыз.

Бір жағынан…

Мемлекеттік статистика комитетінің мәліметінше, Әзірбайжан экономикасы 2022 жылы 4,6% ж/ж өсіп, 133,8 млрд манатқа, яғни $78,71 млрд-қа жетті.

Энергия тасымалдаушылар бағасына жоғары тәуелділікке қарамастан, ЮНИСЕФ мәліметтері бойынша ЖІӨ-нің шамамен 30%-ын мұнай-газ секторы қалыптастырады, ел жоғары қаржылық тұрақтылыққа ие. 2022 жылы Әзірбайжанның мемлекеттік қарызы 2021 жылғы 18,2%-дан 11,7%-ға дейін қысқарды. Валюта резервтері 2017 жылдан бері өсіп, өткен жылдың қыркүйегінде $7,6 млрд-қа жетті.

Баку мемлекеттік кәсіпорындардың борыштық жүктемесін бақылауды күшейтіп, корпоративтік басқаруды жақсартып, қаржылық ақпаратты ашу және аудит ережелерін енгізе отырып, реформалар жүргізіп жатыр. Жалпы республикаға теңгерімді бюджеттік саясат және борыштық міндеттемелерді қысқартуға назар аудару тән.

Екінші жағынан…

Экономиканың энергия ресурстарына жоғары тәуелділігі елдегі қолданыстағы кен орындарының біртіндеп сарқылып бара жатқанымен, ал шельфтік жобалардың елеулі күрделі шығындарды қажет ететінімен күрделене түседі.

ЖІӨ динамикасына Орталық банктің негізгі мөлшерлемені 8,5%-ға дейін көтеруі және жоғары инфляция да теріс әсер етуі мүмкін: қаңтарда бағалар 13,6% ж/ж өсті, ал 2018–2021 жылдары өсім 2,5–4% шегінде болған.

Әзірбайжан манаты — тұрақсыз валюта. 2014 жылдың басынан 2023 жылдың наурызына дейін доллар/манат жұбы 116%-ға өсті, ал ұлттық валюта рубльге қатысты 115%-ға нығайды. Сонымен қатар, Орталық банктің 2018 жылдан бергі әрекеттерінің арқасында манат бағамы бір доллар үшін 1,7 деңгейінде ауытқып келеді. Көмірсутектер бағасының төмендеуі ұлттық валютаның долларға қатысты кезекті әлсіреуіне әкелуі мүмкін.

Moody's рейтингтік агенттігі корпоративтік сектордың ашықтығы әлсіз екенін және сот жүйесінің тәуелсіздігі жеткіліксіз екенін атап өтеді. Бұл тікелей шетелдік инвестициялардың келуін және қаржы активтеріне сұранысты тежейді.

Армениямен шекарада әскери қақтығысқа ұласу қаупі бар шиеленісті жағдай сақталуда.

Дегенмен 2022 жылдың тамызында Moody's егеменді кредиттік рейтингті бір сатыға, Ba1 деңгейіне дейін көтеріп, болжамды тұрақты деп бағалады. Күшті қаржылық және борыштық көрсеткіштер қаржы құралдарына орта мерзімді инвестициялардың тартымдылығын білдіреді.

Жас және перспективалы

Әзірбайжан қор нарығы әзірге жеткілікті дамымаған, бұл оның елеулі өсу әлеуеті бар екенін көрсетеді. Дүниежүзілік биржалар федерациясының ай сайынғы есебіне сәйкес, ақпан айының соңында Баку биржасының капиталдануы $1,44 млрд болды, бұл 2022 жылғы ЖІӨ-нің 2%-ы. Салыстыру үшін: Қазақстан қор биржасы $47 млрд, ЖІӨ-нің 21%-ы, ал Мәскеу биржасы $618,9 млрд, ЖІӨ-нің шамамен 35%-ы деңгейінде бағаланды.

Жергілікті нарықтағы біздің фавориттеріміз — ең ірі компаниялар: Azerbaijan International Bank, ISIN — AZ1004004581, тикер — ABBNK, Unibank CB, ISIN — AZ1003002024. Қаржы емес сектор өкілдерінің ішінде шағын тыңайтқыш өндіруші Zayam Technologies Park қызықты, ISIN — AZ1001003453, тикер — ZYMTP.

Республиканың борыштық нарығында 2025 жылы өтелетін AZ0106017947, AZ0106001990 және AZ0201040034 мемлекеттік облигацияларының шығарылымдарын ұсынамыз.

Өткен жылы жергілікті алаңдарда 18 акция орналастыру, соның ішінде 11 жабық жазылым бойынша, және 38 облигация орналастыру өтті. Біз елдің қор нарығының гүлденуі әлі алда деп санаймыз және алдағы қарқынды өсудің бенефициарлары болуды ұсынамыз.