Финансист №1 (29) 2023

2023 жылдың басында Ресейге қарсы ең қатаң санкциялар қабылданды — Еуропаға мұнай жеткізуге тыйым салу және ресейлік сорттар үшін барреліне $60 баға шегі белгіленді. Шектеу механизмін Еуропа елдері, сондай-ақ АҚШ және Қытай, Түркия мен Үндістаннан басқа әлемдегі жетекші экономикалар қолдайды. Соңғысы енгізілген эмбаргоның негізгі пайда көрушілерінің бірі болды.

Қазір Нью-Дели ресейлік шикі мұнайдың ең ірі сатып алушыларының бірі болып табылады. Қазір Ресей Федерациясынан келетін қара алтынның үлесі Үндістан импортының 25%-ына жетті, дегенмен 2022 жылдың наурыз айының соңында ол 0,2%-дан аспаған еді. Өткен жылдың желтоқсанында жөнелтілімдердің жалпы көлемі тәулігіне 1 млн баррельден асты, ал қаңтардың бірінші жартысында 1,7 млн баррельдік жаңа рекорд орнатылды.

Әкелді — алып кетті

Ресей СІМ басшысының орынбасары Андрей Руденко Ресей мұнайы Үндістанға нарықтық негізде жеткізіледі деп бірнеше рет айтқанымен, ел Ресейге қарсы санкцияларды қолдамағандықтан, бұл шарттарды сатушы тарап үшін тиімді деп айту екіталай.

2022 жылдың сәуірінен қазанына дейін Үндістан Ресейден мұнайды барреліне орта есеппен $15 жеңілдікпен сатып алды. Күзден бастап теңіз арқылы жеткізілетін Urals сортына жеңілдік біртіндеп өсті. Егер қазан айында жеңілдік Brent маркасы құнының 24%-ын құраса, қаңтар айында рекордтық 43%-ға жетті: Brent бағасы $81,5 болғанда $46,82.

Үндістан ресейлік мұнайды тек ішкі тұтыну үшін ғана емес, сонымен бірге АҚШ пен Еуропаға әлдеқайда жоғары бағамен қайта сату үшін де сатып алады. Елдегі мұнай өңдеу көлемі жылына 248,9 млн тоннаны құрайды, бұл көрсеткіш бойынша Үндістан әлемде Америка Құрама Штаттарынан, Қытайдан және Ресейден кейінгі төртінші орында.

Үндістаннан мұнай өнімдерін жеткізу бір жыл ішінде 70%-ға артып, $158,5 млрд-қа жетті. Көмірсутектерді алушы елдер арасында жыл қорытындысы бойынша бірінші орынға күтпеген жерден Нидерланды шықты. Ол жаққа экспорт бір жыл бұрынғы $5,7 млрд-қа қарағанда $10,4 млрд құрады.

Елдегі ең ірі екі МӨЗ — Reliance Industries Limited (RIL) және Nayara Energy, соңғысының 49,13%-ы Роснефтьке (ROSN) тиесілі. Компания қара алтынды өзі өзіне сатады, ал шикі мұнайды сату кезіндегі баға дисконты өндірілген мұнай өнімдерін жөнелту кезіндегі пайдамен өтеледі. Рас, бұл схемадан Ресей Федерациясының Қаржы министрлігі ұтылады, өйткені бюджетке түсетін аударымдарды толық алмайды. Сондай-ақ Үндістанның «маңдайша жазуымен» ресейлік мұнай өнімдерін жоғары бағамен сатып алатын Ұлыбритания мен Еуроодақ елдері де ұтылады.

Достық және бизнес

Үндістан үшін Ресей мұнайының құны барреліне $60-тан төмен болып тұрғанда, санкциялық коалицияға қатысушы елдер енгізілген шектеулерді айналып өту қаупін көрмейді. 2023 жылдың ақпанында АҚШ Мемлекеттік хатшысының энергетика мәселелері жөніндегі көмекшісі Джеффри Пайетт Press Trust of India агенттігіне Нью-Дели G7 шектеу саясатын бұзбайтынын растады.

Иран немесе Венесуэла мұнайының қосымша көлемінің нарықта пайда болуы санкциялық коалиция үшін түсіп қалатын ресейлік баррельдерді алмастырып, қара алтын бағасын тұрақтандырады. Үндістан үшін бұл Ресеймен экономикалық байланыстарды одан әрі нығайтуды және қарқынды дамып келе жатқан экономикасы үшін арзан шикізат алуға кепілдік беруді білдіреді. Естеріңізге сала кетейік, 2022 қаржы жылында елдің ЖІӨ 7%-ға өсті. Бұл әлемдегі ең ірі державалар арасындағы ең жақсы көрсеткіш.

Фото: shutterstock.com