Финансист №1 (29) 2023

 

Ұзақ уақыт бойы Араб Эмираты шикізат экономикасының айқын мысалы болып келді. Бүгінгі таңда бұл мемлекет мұнай – газ индустриясымен байланысты емес кірістерді, жылжымайтын мүлік секторы сияқты құрылымдарды белсенді дамыта отырып, сондай-ақ халықаралық қаржы орталығын құру арқылы табыс құрылымын өзгертуде. Соңғысы туралы толғырақ тоқталып өтейік.

Араб сандары

 

БАӘ ірі әлемдік орталықтардың тәжірибесімен алмаса отырып, оқшауланған нарық капиталын кеңейтуде. Үкімет биржаға 10 негізгі мемлекеттік кәсіпорындарды шығаруды жоспарлап отыр. Осыған орай, БАӘ сауда-саттық алаңында акцияларды жария орналастырудың бірнеше қызықты түрлері орын алды. 2022 жылы 72 IPO барысында бірлескен $23,76 млрд. тартылды. Сәуір айында Дубай электр энергиясы және су ресурстары басқармасының (DEWA) қағаздарын орналастыру маңызды болды, оның аясында компания $6,1 млрд алды.

 

Dubai Financial Market (DFM) БАӘ бас биржасына өткен жылы барлық IPO 66% келді. Жаңа ірі листингтер мен баға белгілеулерінің өсуі есебінен DFM капиталдандыруы шамамен 49% ж/ж, $155,6 млрд-қа дейін өсті. Алаңдағы сауда-саттықтың жалпы айналымы 44% ж/ж, $22,8 млрд-қа дейін өсті.

 

Әмірліктер Үкіметі экономиканы әртараптандыруға және көмірсутектер нарығына тәуелділікті азайтуға тырысқанымен, өндіруші сектор ел үшін маңызды болып қала береді. FactSet мәліметтері бойынша, ол ЖІӨ-нің 30% - дан астамын және экспорттың шамамен 56-60% құрайды. Өткен жылдың басында мұнай бағасының өсуіне байланысты iShares MSCI UAE ETF (UAE) биржалық қорының акцияларының құны ақпан-сәуір айларында 18% - ға өсті.

 

Еркін қаржы

 

Макроэкономикалық жағдайдың нашарлауына қарамастан, финтех-сектор компаниялары өткен жылы БАӘ-де $1,85 млрд немесе венчурлық қаржыландырудың 34% жинады.

 

Дубай әмірлігінің инвесторлар үшін тартымдылығының негізгі факторлары қолайлы бизнес-орта және фискалдық режим болып қала береді. 2023 жылы енгізілген 9% жаңа корпоративтік табыс салығына қарамастан, стартап құрылтайшылары жеке тұлғалардың дивидендтері мен кірістеріне нөлдік салықтарды пайдалана алады. Сонымен қатар, елде 45 еркін экономикалық аймақ бар, оның 21-і Дубайда. Оларға тіркелу кезінде бизнес салықтан босатылады және бірқатар басқа жеңілдіктер алады.

 

Технологиялық стартаптар үшін басты хаб және аймақтың жетекші қаржы орталығы Дубай халықаралық қаржы орталығы (DIFC) болды. Онда 100% шетелдік капиталы бар компаниялар жұмыс істей алады, ал валюта мен пайданы алуға ешқандай шектеулер жоқ. Сонымен қатар, DIFC ішіндегі қаржылық қызметті Дубайдың қаржылық қызметтер басқармасының тәуелсіз реттеушісі және өзінің сот жүйесі реттейді.

 

Орталықта аймақтағы жалғыз ағылшын тілді жалпы заң соты (АҚШ пен Ұлыбританиядағыдай), сондай-ақ DIFC және Dubai Courts соттары орналасқан. Осылайша, Батыс инвесторлары үшін таныс құқықтық орта құрылады.

 

Сонымен қатар, Әмірліктер теңіз және оффшорлық венчурлық қорларды дамытуды жалғастыруда. 2022 жылдың көктемінде Дубайдың тақ мұрагері және Атқарушы кеңесінің төрағасы стартаптар мен кәсіпкерлерді қолдау үшін $100 миллион долларлық венчурлық қордың іске қосылғанын жариялады.

 

Мұнай-газ кірістерін тиімді инвестициялау, құқықтық реформалар және фискалдық ынталандыру БАӘ-де макроэкономикалық революцияға әкелді. Биліктің әрекеттері шетелдік инвесторлардың инвестицияларының көлемін арттырып қана қоймай, сонымен бірге бір кездері мүлдем шикізаттық экономиканы сапалы қайта құрудың драйвері болып табылатын адами капиталды арттыруға мүмкіндік берді..